7 juli 2011 - CDA-minister Maxime Verhagen heeft een interessante analyse gemaakt van het huidige tijdsgewricht en van waar het heen moet met het CDA. Die analyse verscheen onder meer in het Katholiek Nieuwsblad en NRC Handelsblad. Verhagen vindt dat het CDA weer een volkspartij moet worden, wat iets anders is dan een populistische partij. De leiders van het CDA moeten tussen de mensen staan. "Net als de kapelaan vroeger: gezaghebbend, maar toch in de buurt."
Geen overvloed, wel onbehagen
Verhagen maakt een aantal rake opmerkingen. Zoals: "Het is niet meer vanzelfsprekendheid dat onze kinderen het beter zullen hebben dan wij." En: "De samenhang in dorpen en steden is verdwenen door de komst van immigranten vanuit de hele wereld" Onder meer om deze redenen is er onbehagen. Partijen als het CDA hebben dit onbehagen volgens Verhagen te lang weggezet als "een wat kinderlijke reactie op de snelle veranderingen in de wereld." Hierdoor hebben populistische partijen als PVV, die dit onbehagen wel durven te benoemen, de ene verkiezingsoverwinning na de andere geboekt.
Wil van het volk is niet absoluut
Het onbehagen moet ook het onbehagen van het CDA worden. Verhagen merkt terecht op dat het CDA een groot deel van de kiezers verloren heeft aan de PVV. Hij zegt begrip te hebben voor de "zoektocht naar houvast, stabiliteit en overzicht. Het dedain waarmee de progressieve elite hierop afgeeft als bekrompen of zelfs als onfatsoenlijk, is volstrekt misplaatst." Verhagen merkt echter ook op dat de wil van het volk nooit absoluut is. "Het volk kan ook ontsporen; denk aan de manier waarop Socrates en Jezus ter dood werden veroordeeld."
Leitkultur
Het CDA moet niet bang zijn om de Nederlandse cultuur weer als leidende cultuur uit te dragen. "Daarbij hoort overigens ook nieuwsgierigheid naar andere culturen en tradities. Dat de multiculturele samenleving is mislukt, mag geen reden zijn alles wat vreemd is bij voorbaat af te wijzen." Terecht is ook de opmerking van Verhagen dat te veel naar het Binnenhof wordt gekeken als er oplossingen voor problemen moeten worden gevonden. "In de samenleving liggen de knelpunten, de vraagstukken, maar ook de oplossingen. Het Binnenhof kan hoogstens het sluitstuk zijn van maatschappelijke discussies."
Antwoord op PVV-vragen
Het zou nogal zielig zijn om de analyse van Verhagen af te doen als een poging om PVV-kiezers terug te winnen, zoals sommige commentatoren doen. Daarvoor is die te grondig, en ook te raak. De conclusie is ook dat het CDA er voor moet waken om teveel op te schuiven naar links, onder leiding van doorgedraaide leden als Ab Klink en Cees Veerman. De partij heeft veruit de meeste kiezers aan de PVV verloren dus als ze wil groeien moet ze een antwoord vinden op de vragen waar die mensen mee zitten. En dat zijn vragen over veiligheid, immigratie en nepotisme, typische PVV-thema's. Dat kunnen andere, meer genuanceerde antwoorden zijn dan die van de PVV, maar het kunnen ook dezelfde antwoorden zijn (harder straffen).
Praktijk
Een probleem is wel dat niet duidelijk is wat deze analyse nu betekent voor de dagelijkse praktijk, voor de keuzes die een bestuurder als Maxime Verhagen zelf maakt. Bijvoorbeeld als het gaat om de bouw van een kerncentrale, de aanleg van een gasberging in Bergen of een groot windmolenpark bij Urk (projecten waar de lokale bevolking massaal tegen is) of, kabinetsbreed, de vraag of Griekenland geholpen moet worden of niet. Verhagen wil tussen het volk staan, en in die wens is hij waarschijnlijk oprecht. Maar hij verschaft zich ook het recht om andere beslissingen te nemen dat wat de meerderheid wil: want de wil van het volk is niet absoluut. En: "Politiek moet meer zijn dan doen wat mensen willen en zeggen." Dat is een minpuntje van de analyse.
Wil van het volk
Omdat het CDA het contact verloren is met het deel van de kiezers dat traditiegetrouw op het CDA stemde lijkt het goed om nu eens even alleen maar te doen wat de mensen willen, wat de mensen echt willen. Anders wordt er weer te makkelijk gezegd: 'ja maar de wil van het volk is niet absoluut.' Pas als de leiders weer helemaal doorhebben wat er leeft, over een jaar of vijf, kunnen ze weer beslissingen gaan nemen die enigszins tegen die wil van het volk in gaan. Want eigenlijk, als je erover nadenkt, is de wil van het volk wel absoluut. Er is in ieder geval geen andere wil die absoluter zou kunnen zijn, en helemaal niet in een democratie. Dat hoeft geen populisme te betekenen. Wat we willen is vaak anders dan wat populisten denken dat we willen, wat populisten willen is vaak anders dan wat media en opinie-leiders denken dat ze willen en vooral: uitspraken waar we op aanhaken zijn vaak gepeperd, omdat we anderen een bepaalde richting in willen duwen, en omdat niet iedereen net als ervaren politici in de Tweede Kamer in staat is de zaken altijd even genuanceerd te formuleren.
Praten
Dat wil niet zeggen dat het altijd even makkelijk is om te doorgronden wat het volk (wij dus) nu eigenlijk wil. Zijn Nederlanders nu in meerderheid voor of tegen kerncentrales? Maar in ieder geval zou het gesprek op gang moeten worden gebracht, zou Verhagen zoveel mogelijk over met mensen over die kerncentrale, of over hulp aan Griekenland, of over duurzame energie, moeten praten, in plaats van dat hij krampachtig vasthoudt aan een eenmaal ingenomen positie, zoals bij die kerncentrale. Daar worden Verhagen wijzer van, maar die mensen ook, zodat de wil van het volk een wat meer onderbouwde wil wordt.
Jurgen Sweegers
Copyright © Echtwaarnieuws.nl
