31 januari 2011 - Waarom is 'The Tudors' zo'n ongelooflijk mooie serie? Zijn het de hoofdrolspelers? Koning Henry de achtste met zijn grote stinkende wond waaraan hij een paar keer bijna bezwijkt, zijn woede-uitvallen maar ook zijn charme als hij weer eens een vrouw aan het versieren is. Of de fascinerende persoonlijkheid van zijn secretaris Thomas Cromwell, welhaast de verpersoonlijking van macht? Of is het de manier waarop de mensen buigen als de koning binnen komt stormen of hoe ze langzaam achteruit lopend afscheid van hem nemen? Wellicht het belangrijkste aspect is nog wel dat het leven erin is teruggebracht tot de essentie. Geen smartphones, maar knetterend haardvuur en liefde, geweld, sex, macht, pijn en dood.
Mooie vrouw
En wat was die Anna Boleyn ongelooflijk mooi. Ik kan me voorstellen dat het hoofd van Henry op hol sloeg, hoewel hij al met de vrouw van zijn overleden broer, Catharina van Aragon, was getrouwd. Nu ja, hij werd natuurlijk niet verliefd op de actrice die Boleyn speelt in de serie, maar aangenomen kan worden dat ze ook in het echt knap was. Helaas is ze nu al weer verdwenen uit de serie want ze werd onthoofd omdat Henry haar, niet lang nadat hij met haar getrouwd was, ervan verdacht dat ze met anderen sliep. Niet duidelijk is of dat inderdaad het geval is geweest. Henry werd opnieuw verliefd, kreeg de zoon waarvan hij altijd gedroomd had, maar zijn vrouw raakte hij kwijt in het kraambed.
Frogs
En wat er dan gebeurt is fascinerend. Henry besluit, op aanraden van Cromwell, dat hij opnieuw wil trouwen. Hij staat open voor iedereen: voor Franse dames, voor een Milanese prinses en zelfs voor Duitse vrouwen. Dat wil dus eigenlijk zeggen: hij had met iedereen een verbond kunnen aangaan. Het lukte echter niet. "Voor de eerste de beste boer is het makkelijker om een vrouw te vinden dan voor de koning van Engeland", zo tiert hij. De Milanese dame is familie van keizer Karel V, net als zijn eerste vrouw (die hij dus heeft verstoten), en de Franse ambassadeur stuurt hij op een gegeven moment woedend de deur uit nadat die een sarcastische opmerking maakte: "U wilt ze zeker eerst allemaal bestijgen voordat u een beslissing neemt".
Vlaamse knol
Cromwell, die een protestantse inborst heeft, probeert Henry ervan te overtuigen om een Duitse vrouw te nemen om zo het protestantisme meer kans van slagen te geven en Cromwell slaagt daarin. Maar op het moment dat Henry de uitgekozen dame voor het eerst ziet weet hij: ik mag haar niet. "Een Vlaamse knol". Maar het is te laat. Het huwelijk moet doorgaan. Het komt niet meer goed tussen die twee en meteen wordt eigenlijk ook duidelijk waarom Engeland niet protestants is geworden. En ook was dus al duidelijk geworden waarom het nooit zo botert tussen Fransen en Engelsen. Het persoonlijke en het politieke waren zo innig verweven toen, en het lijkt ook zo vanzelfsprekend dat het dat was, en het lijkt zelfs ook goed te zijn dat het zo was.
Dubbeltje op zijn kant
Wat duidelijk wordt is hoe de verschillende delen van Europa toen al met elkaar verbonden waren, door huwelijk, en hoe toevallig eigenlijk de verschillen ontstonden die later zouden uitgroeien tot onoverbrugbare kloven. Cromwell lijkt voor een deel verantwoordelijk voor de afkeer van Henry van het Katholicisme. Maar aan de andere kant, die afkeer kwam Henry ook wel heel goed uit want het legitimeerde de plundering van rijke kloosters en abdijen, wat de vorst veel inkomsten opleverde. De Katholieke kerk werkte niet mee aan de ontbinding van zijn huwelijk met Catharina nadat hij verliefd was geworden op Anna Boleyn, maar voor hetzelfde geld had de kerk dat wel gedaan en hadden de ontwikkelingen een heel ander verloop gekregen. Henry maakt zich los van het Katholicisme en dat kostte ook Thomas More het leven (die zich daar niet bij neer kon leggen).
Macht achter de schermen
Het is dus de tijd dat het protestantisme ontluikt (zestiende eeuw). Henry gaat daar halfslachtig in mee. Als hij maatregelen afkondigt die weer een terugkeer naar het Katholicisme lijken te zijn, zegt Cromwell verbitterd tegen een vriend dat Henry eigenlijk altijd een Katholiek is gebleven, met dien verstande dat hij geen Paus boven zich duldt. Dat maakt twee dingen duidelijk. De macht van Cromwell was toch ook wel beperkt. Het is geen 'Yes minister' avant la lettre. En ook duidelijk wordt dat de manier waarop tegen machthebbers en hun adviseurs aan wordt gekeken niet altijd juist is. Door velen werd Cromwell gezien als de duivel achter de schermen. De werkelijkheid was subtieler. Hoe moeilijk is het om iemand tegen te spreken als je weet dat die ander in staat is om je hoofd eraf te hakken als hem dat goeddunkt?
Ik geloof wat u gelooft
De beperkte macht van Cromwell blijkt ook uit de scene waarin de koning hem vraagt naar zijn banden met een Lutherse predikant, die zojuist is opgepakt en in de Tower zit. Cromwell en die predikant hebben samen gestudeerd; dus ze kennen elkaar. "Wat geloof jij eigenlijk Cromwell?", vraagt de koning. Even denken en dan: "Voor zover ik weet geloof ik wat u gelooft", zo roept hij quasi-verbaasd uit. "Dus u vindt het juist dat ik de predikant laat ombrengen?" "Ja, als hij niet terugkomt op zijn woorden wel", zegt Cromwell. Hij gaat daarna naar de Tower en probeert de predikant ervan te overtuigen zijn woorden te herroepen. "Het zijn maar woorden, je hoeft het niet geloven. We hebben meer aan levende protestanten dan aan martelaren." Het maakt zelfs Cromwell menselijk. Even later zie je hem toekijken en zich huiverig afkeren als de predikant verbrand wordt.
Het is de beste serie die ik ken na 'Heimat' (de geschiedenis van een gewone familie in het twintigste eeuwse Duitsland). Elke zondagavond op RTL8. Neem de irritante reclame tussendoor voor lief.
Jurgen Sweegers
Copyright © Echtwaarnieuws.nl
