2 augustus 2010 - Zelf zullen ze zichzelf niet zo'n normale mensen vinden: schrijver Maarten 't Hart en interviewer Jelle Brandt Corstius, de gesprekspartners zondagavond bij het VPRO-programma Zomergasten. De schrijver had op zijn een-en-twintigste nog niet één vriendinnetje gehad en de interviewer vertrok naar Moskou omdat hij in Nederland niets meer te zoeken had. Maar wat een verademing was het: eindelijk normale mensen op de Nederlandse TV, die gewoon normaal praatten met elkaar. Het was bijna of ze bij je aan de keukentafel zaten.
Je bakt er niets van
Ze hadden het over kaalheid bijvoorbeeld, dat zich bij beide mannen al vroeg gemanifesteerd had. Of over de dood van schrijver Rudy Kousbroek eerder dit jaar. "Ik mis hem", zo zei 't Hart simpel, met name zijn vileine kritiek. 'Je kunt beter stoppen met schrijven want je bakt er niets van', zo zei hij dan, waarna meestal een vriendelijke opmerking over het eten of zo volgde. Indrukwekkend ook: een fragment van Kousbroek op Sumatra, waar hij zijn oude kostschool bezocht. Hij stond voor de plek in de kamer van de directeur waar een kast met sleutels had gestaan. Kousbroek mocht zelf de sleutel uitkiezen waarmee hij geslagen zou worden.
Doorkruipgedrag
De fragmenten die 't Hart had uitgezocht waren fascinerend. Opnamen van het zenuwachtige gepriegel van een mol onder de grond. Het mannetje moest een vrouwtje eerst bedwingen voordat hij mocht paren. Of de beroemde stekelbaarsjes, waar 't Hart twintig jaar onderzoek naar heeft gedaan, en dan met name naar het 'doorkruipgedrag'. Je schijnt er de klok op gelijk te kunnen zetten: het moment dat het visje weer door het hol kruipt waar het vrouwtje de eieren in legt. 't Hart kreeg nog vuur in zijn ogen als hij vertelde over dit werk. Hij had het werk graag nog langer gedaan maar hij was ontslagen; door zijn schrijven had hij geld genoeg en anders had een collega moeten verdwijnen.
Echte emotie
De emotie klonk verschillende keren door in de stem van 't Hart. Onder meer toen de moord ('moord, geen ruiming', zo benadrukte 't Hart) van honderdduizenden gezonde koeien vanwege de ziekte mond- en klauwzeer aan de orde kwam, een maatregel genomen door voormalig minister Brinkhorst van D66. En dat terwijl dieren kunnen herstellen van deze ziekte en ze ingeënt hadden kunnen worden. Vroeger hing er gewoon een briefje op de stal: 'Niet betreden in verband met MKZ', zo vertelde 't Hart. Beelden van een boer die met ingehouden woede vertelt hoe de ruiming van zijn dieren in zijn werk was gegaan. "Nooit in mijn leven zal ik meer D66 stemmen."
Buitenbeentjes
Het was die ontwapende eerlijkheid die het programma de moeite waard maakte. 't Hart liet delen uit een kritisch EO-programma over hemzelf zien, net nadat hij het boek 'Wie god verlaat, heeft niets te vrezen' geschreven had. Zijn neef vond dat het allemaal niet zo erg was geweest in Maassluis, waar 't Hart is opgegroeid, en zijn moeder vertelde dat hij in zijn jeugd vrijwillig uit de bijbel had voorgelezen. De vriendschap tussen 't Hart en de vader van Brandt Corstius droeg bij aan de intieme sfeer van het programma. De schrijver had het in het gesprek met Brandt Corstius over 'jouw vader', op een manier die getuigde van respect. Drie buitenbeentjes: Brandt Corstius senior, Kousbroek en 't Hart. "Konden jullie het daarom zo goed met elkaar vinden?", zo vroeg Brandt Corstius junior. "Ja", zei 't Hart.
Andries Knevel
Buitenbeentjes; en toch het gevoel dat er eindelijk eens normale mensen op TV waren. Hoe is dat met elkaar te rijmen? Op het laatst een lied van Brigitte Kraandorp: 'Als ik het maar niet met Andries Knevel hoef te doen'. Kaandorp en 't Hart, ze lijken wel op elkaar. Dezelfde mix van humor, eerlijkheid, zelfspot en lijdzaamheid. En 't Hart is waarschijnlijk de eerste zomergast ooit die zijn 'keuzefilm', die altijd na het programma diep in de nacht wordt uitgezonden, finaal afkraakte.
Copyright © Echtwaarnieuws.nl
